Fotografowanie na rowerze bije na głowę wszystkie inne sposoby na tzw. fotografią podróżniczą. Zapytacie: dlaczego? Ano dlatego, że z perspektywy siodełka wszystko wygląda zupełnie inaczej. Czas, przestrzeń i – co oczywiste – perspektywa oglądania okolicy. Wybierając się na wyjazd samochodowy zazwyczaj nie chce nam się – albo jest to technicznie niemożliwe (wąska droga) – zatrzymać się, wyjść z samochodu, wyciągnąć aparat, zrobić zdjęcie. Często jest już za późno – to co widzieliśmy zniknęło, zmieniło miejsca, po prostu kadr nam uciekł. Samochodem nie da też się wszędzie wjechać – rower jest bardziej wszędobylski.

Wyższość pedałowania nad spacerowaniem przejawia się w czasie i przestrzeni. Rower jest szybszy, szybciej dojedziemy, wrócimy, łatwiej nam się przemieścić z miejsc a do miejsca b, i  wciąż jesteśmy jakby pieszo. A mimo to, że jedziemy, cały czas przestrzeń obok nas przesuwa się znacznie wolniej niż widziane przez okno naszego samochodu. I na koniec – rowerem możemy pedałować w zasadzie wszędzie – nawet w górach. Na co są twarde dowody.

Jest tylko jedno ale: sprzęt fotograficzny i jego transport na dwóch kółkach. Problemy, z którymi musi się zmierzyć fotografujący biker to przede wszystkim sposób transportu (gdzie schować aparat?) i zabezpieczenie drogocennego sprzętu przed zniszczeniem w czasie upadku czy też zwykłego przewrócenia się roweru, gdy niezbyt stabilnie oprzemy go na postoju.

Jak transportować sprzęt fotograficzny na rowerze?

Jest na to kilka sposobów, prezentuję cztery najbardziej funkcjonalne, świetnie sprawdzające się w czasie rowerowych eskapad. Założenie jakie przyjąłem na potrzeby tego poradnika to bezpieczeństwo transportu i łatwy dostęp do aparatu w czasie jazdy.

1. Sakwy rowerowe na przednim lub tylnym kole.

Montowane na specjalnych bagażnikach, sztywne, wodoszczelne. Takie powinny być. Sakwy to podstawowy sposób na transport sprzętu biwakowego, odzieży etc w czasie kilkudniowych wypadów rowerowych.

// Crosso Dry Big - odporne na każde warunki pogodowe sakwy na tył. Idealne na długie wyprawy rowerowe. Należy uważać pakując do środka wilgotny sprzęt. W takich sakwach nic nie wyschnie, nawet w słońcu.

// Specjalne, dedykowane fotografującym podróżnikom sakwy na tylne koło marki König - Photobags. Niestety, dość drogie - ok. 315 euro za zestaw z jednym wkładem na sprzęt.

//Wkład do sakwy König - Photobags pozwala transport sprzętu w analogiczny sposób jak w plecaku fotograficznym, tyle, że na kole roweru.

Zalety:

• łatwość zabezpieczenia sprzętu, otulenia odzieżą
• wodoszczelność, wybrane modele są szczelne nawet w czasie sporej ulewy
• spora pojemność jak na rower i wygoda w transporcie – sakwy zawieszone są na osi koła, nisko, rower prowadzi się stabilnie

Wady:

• trochę jak w samochodzie. Trzeba zatrzymać się, oprzeć rower, rozpiąć sakwy… Lenistwo może zwyciężyć.
• niestety istnieje prawdopodobieństwo uszkodzenia sprzętu – w razie wypadku. Przewrócenie się roweru na parkingu, przy odpowiednim zabezpieczeniu sprzętu pokrowcami lub odzieżą nie powinno wpłynąć negatywnie na nasz zestaw.

2. Plecak rowerowy na plecach

Specjalne plecaki rowerowe, te dedykowane na całodniowe wypadu mają taką zaletę, że są niewielkie, lekkie, posiadają odpowiedni stelaż odsuwający plecak od pleców, co daje przewiem i komfort termiczny w czasie pedałowania letnią porą. I jedną wadę – są zazwyczaj zbyt małe aby zamontować w nich lustrzankę.

// Typowy plecak rowerowy, lekki i dobrze wentylowany, niewielka komora daję szansę schować zarówno niewielki aparat jak i kilka drobiazgów, przydatnych w czasie rowerowej wycieczki.

Zalety:

• łatwiejszy dostęp do sprzętu
• nie krępują ruchu
• tanie i uniwersalne rozwiązanie, nie tylko do fotografowania
• nawet większy kompakt będzie się czuł komfortowo w takim plecaku

Wady:

• nie zmieścimy tam lustrzanki z obiektywem. A jeśli uda się jakoś upchnąć to niewiele więcej się zmieści.
• musimy zdecydować się na aparat kompaktowy, co przy odpowiednim budżecie może nie stanowić wielkiego problemu.

Related posts:

1. Jak fotografować na wodzie?
2. Jak fotografować w niskich temperaturach?
3. Jak fotografować w krajach muzułmańskich?

Jest przynajmniej kilka sposobów by złagodzić efekt długich czasów. A sprawdza się tu metoda z powodzeniem wykorzystywana przez… strzelców. Czyli stoicki spokój.

Wstrzymaj oddech.

Fotografowanie na wstrzymanym oddechu to jeden ze sposobów. Zakładając, że nie jesteś zziajany stań tak, by oprzeć się na wysuniętej do tyłu nodze. Trzymając oburącz aparat dociśnij łokcie do klatki piersiowej, lewą dłoń podłóż pod obiektyw, wstrzymaj oddech, przyłóż aparat do oka, skup się i wciśnij spust migawki. Wystarczy by wykonać zdjęcia o czasach naświetlania niewiele dłuższych od wartości jaka powstaje przez podzielenie liczby 1 przez długość ogniskowej obiektywu. Przy dłuższych czasach warto oprzeć się dodatkowo o coś – ścianę, stabilne ogrodzenie czy drzewo. Tą metodą udaje mi się fotografować nawet z czasami 1/5 – 1/3 s w standardowym zakresie ogniskowych 24-85 mm.

Dobrym sposobem jest też owinięcie nadgarstka paskiem, na którym nosisz aparat. W ten sposób dodatkowo stabilizujesz całość układu: ty – aparat. Reszta działań zgodnie z opisem wyżej.

Gdy jest ciemno

Przy całkiem słabych warunkach oświetleniowych warto rozglądnąć się dookoła i wykorzystać naturalne elementy, które często mogą zastąpić statyw – betonowe ogrodzenia, słupki, głazy, ławki etc. Wszystko to co daje ci szansę stabilnie położyć aparat i ustawić właściwy kadr. Fotografując w ten sposób – i w ogóle fotografując ze statywu – warto skorzystać bądź to z wężyka spustowego bądź z samowyzwalacza. Nawet delikatne naciśnięcie spustu migawki może poruszyć aparatem tak, że zdjęcia nie wyjdą ostre.

// Cóż, czas zabójczy dla zdjęcia z ręki. Ale sposób "na strzelca" i dopalenie pierwszego planu flashem dało znośny, akceptowalny efekt.

[exif="zdjecia-bez-statywu-Kotor-Czarnogora.jpg"]

Nie popełniaj tego błędu!

Najgorszym z możliwych sposobów rekompensowania złych warunków oświetleniowych jest zwiększanie otworu przesłony. W skrajnych warunkach może ci przyjść do głowy pomysł by np. wnętrze kościoła, jaskini zarejestrować na małej głębi ostrości. Pamiętaj, że w ten sposób tracisz ostrość i jakość. Lepiej wysilić się i poszukać jakąś namiastkę statywu (w serwisie http://Optyczne.pl możesz znaleźć swój obiektyw i sprawdzić jaka kombinacja ogniskowej i przesłony daje najlepsze odwzorowanie obrazu, mierzone w lpmm czyli ilości linii na milimetr. Polecam też serwis: http://www.photodo.com/).

I na koniec mały trick

Przy długich czasach naświetlania, nawet stosując opisane powyżej techniki fotografowania bez statywu można uzyskać poruszone zdjęcia. Dlatego proponuje ustawić aparat na zdjęcia seryjne (im więcej klatek na sec. tym lepiej) i zamiast robić jedno zdjęcia – zrobić całą ich serię. Czasem sam ruch lustra lustrzanki powoduje poruszenie obrazu. Dla niektórych lustrzanek (np. Pentax K-7) w serii zdjęć lustro po pierwszej klatce jest już u góry, porusza się wyłącznie migawka. Jeżeli fotografujesz lustrzanką bez tej opcji możesz sprawdzić czy nie jest wyposażona w tzw. wstępne podniesienie lustra. Lustro “idzie do góry” przed otwarciem migawki (np. 2 sekundy) i dopiero po tym czasie migawka otwiera się, matryca jest naświetlona. Po tej operacji lustro wraca na swoje miejsce. Funkcja ta znacznie zwiększa szansę na wykonanie nieporuszonych zdjęć.

Niezależnie od wybranej metody, nie kasuj zdjęć w czasie pracy, po powrocie do domu i przeglądnięciu zdjęć na monitorze wybierz to, które jest najbardziej ostre.

Stosując  trick z seryjnymi zdjęciami pamiętaj o kontroli lampy błyskowej (jeśli jej używasz, np. do doświetlenia elementów planu). Zazwyczaj czas ładowania lampy do kolejnego błysku jest dłuższy niż czas pomiędzy poszczególnymi otwarciami migawki. W efekcie kolejne zdjęcia mogą zostać wykonane bez światła lampy.

A co z obiektywami ze stabilizacją obrazu?

Są takie, to fakt. I to nie tylko obiektywy. Część producentów (np. Sony) stosuje stabilizacje matrycy światłoczułej body aparatu. Na czym polega działanie tego systemu? Ano na tym, że specjalny układ analizuje mini ruchy body aparatu, spowodowane np. drżeniem ręki, informuje o tym inny układ, który odpowiednio modyfikuje położenie matrycy (przesuwa ją w przód/tył, na boki) tak, aby obraz wpadający przez obiektyw “składał się” w zawsze w tym samym miejscu – na nieruchomiej względem ruchomego body matrycy. W ten sposób obraz pozostaje ostry. To najskuteczniejszy system stabilizacji obrazu.

// Nikon AF-S NIKKOR 16-35mm f/4G ED VR - redukcja drgań pozwala na fotografowanie przy świetle o wartości niższej nawet o 4EV. Czyli cztery wartości przesłony.

Inny system – stabilizacji optycznej  – używany jest m.in. przez Nikona (obiektywy oznaczone VR) i Canona (obiektywy IS) poprzez odpowiednie modyfikacje położenia soczewek obiektywu “podaje” do body aparatu, wprost na matrycę już “złożony”, bez zniekształceń obraz. System ten daje gorszą jakość obrazu niż system stabilizacji matrycy (gwoli ścisłości: stabilizacja matrycy lepiej się sprawdza dla szerszych ogniskowych zaś stabilizacja w obiektywie – dla długich ogniskowych. Dla podróżującego fotografa, zwłaszcza takiego, który fotografuje przyrodę – ptaki etc – używanie wsparcia w postaci statywu dla długich i ciężkich teleobiektywów jest wręcz obowiązkowa, dlatego rozważam tu pracę z obiektywami szerokokątnymi i normalnymi) . Zaletą stabilizacji matrycy jest jeszcze jeden, zasadniczy fakt. Kupując stabilizowane body mamy od razu cały system obiektywów ze stabilizacją. Kupując jeden obiektyw ze stabilizacją mamy tylko jeden, stabilizowany element systemu. Obiektywy ze stabilizacją są zazwyczaj droższe od tych bez niej.

Pozostają jeszcze systemy elektroniczne, które używają oprogramowania i specjalnych algorytmów do poprawy ruszonych zdjęć – już po zapisaniu zdjęcia w pamięci aparatu albo podbijają czułość aparatu w czasie gdy ten drży za bardzo.  Niestety efekty takich działań są poza wszelką klasyfikacją jakości. Zapomnijmy o nich.

Czy w takim razie stabilizacja obrazu pomoże nam rozwiązać problem drżących rąk? W pewnym zakresie tak. Nie liczyłbym tu raczej na efekt zamrożonego zdjęcia poruszającego się szybko obiektu. Ot, dobry system do wykorzystania przy czasach nieco tylko odbiegających od tych książkowych zaleceń 1 dzielone przez długość obiektywu.

Uwaga w samochodzie!

Przestrzegam i dziele się własnym, złym doświadczeniem związanym z używaniem systemów stabilizacji obrazu w czasie jazdy samochodem (safari, wyjazd z serii “tygodniami przed siebie”). Canonowski  obiektyw z systemem IS padł jak mucha po 2 tygodniach fotografowania z drgającego samochodu. Cóż, nie był zapewne projektowany do wykorzystania w warunkach permanentnych drgań (a Australijski outback takie właśnie oferuje). Niemniej jednak warto o tym pamiętać i wyłączać system. Przynajmniej od czasu do czasu.

Related posts:

1. Nikon D3s dla do fotografii przyrody i krajobrazu?
2. Jak fotografować w niskich temperaturach?
3. Co wybrać: statyw czy monopod?

Zalanie czy zawilgocenie sprzętu fotograficznego to zazwyczaj pożegnanie się z aparatem czy lampą. Nawet jeśli jest wyłączony niewielkie napięcie podtrzymuje jego funkcje. Woda oznacza zwarcie, uszkodzenie podzespołów. I spory wydatek na naprawę lub zakup nowego sprzętu. Istnieje kilka zasad, które warto poznać nim wsiądzie się do jakiejś jednostki pływającej.  Po pierwsze musisz sobie uświadomić, że jedynym pewnym sposobem na przewożenie sprzętu jest tu nie plecak czy torba ale specjalny worek wodoodporny, dokładnie taki sam jaki używają kajakarze do przechowywania odzieży w czasie spływów lub plastikowa, wodoszczelna skrzynka.

Sprzęt w worku

Taki worek wygląda jak plastikowe, miękkie wiaderko z winylu (PCV), w górnej części zwija się go jak naleśnik i zatrzaskuje klamerkę. W ten sposób całkowicie uszczelniony nie dość, że zabezpiecza sprzęt to na dodatek pływa. Nawet wywrotka w kajaku nie zaszkodzi więc drogocennej zawartości. Niektóre firmy produkujące tego typu worki (np. Crewsaver Aran – takich właśnie używam) oferują modele z przezroczystego winylu, co znacznie ułatwia zarządzanie jego zawartością.

// Wodoodporny worek wykonany z wysokiej jakości przezroczystego i wytrzymałego winylu. Znajduje zastosowanie w sportach wodnych jak i na turystycznych wyprawach. Można wybrać odpowiedni, pasujący do potrzeb rozmiar: XS - 5L, S - 10L, M - 20L, L - 40L, XL - 55L

Nie trzeba wszystkiego wyciągać by dotrzeć do akurat potrzebnych elementów sprzętu. Koszt takiego worka o pojemności 20 litrów to wydatek od 50 zł. Optymalne rozwiązanie to jeden worek 20 L i drugi, mniejszy 5 L.

Poszczególne elementy systemu fotograficznego powinieneś umieścić w worku w miękkich pokrowcach tak, by się nie poobijały w czasie wyprawy.Używam serii pokrowców Lowepro, które pozwalają ci na precyzyjne dopasowanie do konkretnych modeli obiektywów i aparatu oraz akcesoriów. Tak spreparowany worek da ci gwarancję, że w krytycznej sytuacji nie stracisz całego sprzętu. Inne rozwiązanie to specjalne, wodoodporne i pyłoszczelne skrzynki z tworzyw sztucznych (np. firmy Peli). Dają możliwość przymocowania do jednostki pływającej, są lekkie, ekstremalnie odporne na wszelkie wstrząsy i uderzenia. Najlepiej się nadają na wszelkie raftingi, spływy górskimi rzekami. Jedyna wada to cena. No ale za bezpieczeństwo trzeba płacić.

// Wodo- i pyło szczelna skrzynka Peli 1600. Nadaje się do każdych, ekstremalnych warunków. Cena ok. 900 zł

Fotograf w akcji

Warto zaglądnąć:

• Worki Crewsaver
• Skrzynki Peli
• Pokrowce LowePro
• Pokrowce Eva-Marine

Zapytasz – jak więc fotografować trzymając cały czas aparat w szczelnym worku? Tutaj musisz się wyposażyć w rewelacyjne rozwiązanie – wodoszczelny pokrowiec na aparat. Zrobiony z miękkiego plastiku (bardzo gruba folia)  wygląda tak jakbyś założył na sprzęt zwykłą, sklepową reklamówkę. Pozwala na komfortową pracę – nawet przy silnych bryzgach wody w czasie raftingu, spływu kajakiem czy szybkiego poruszania się łodzią motorową lub jachtem żaglowym. Najbardziej niebezpieczne dla sprzętu fotograficznego są bryzgi słonej wody – codzienność w czasie rejsów morskich. Słona woda to elektrolit, który dostawszy się do wnętrza aparatu przez szczeliny przycisków może wyrządzić prawdziwe szkody. Godne polecenia są pokrowce marki Ewa-Marine. Wytrzymują głębokość do 20-50 m, nie twardnieją na mrozie i są odporne na temperatury do 70 stC. Dają możliwość zamontowania aparatu z lampą błyskową i barttery packiem (dodatkowe źródło zasilania). Koszt w zależności od modelu od 350 zł. Tego typu pokrowce nadają się też do nurkowania.

//Obudowa podwodna Ewa-Marine U-AM pozwala wsadzić dedykowany kompakt (różne modele) i zejść na maks. 10 metrów. Świetna do łódki i na jacht. Kosztuje ok. 220 zł (bez aparatu)

I jeszcze jedna dobra rada – jeżeli poruszasz się jednostką pływającą, która nie tonie (np. plastikowy kajak, plastikowa łódź) dowiąż cienką linką (tzw. repsznur, do dostania w sklepach wspinaczkowych) zawiązany worek do kolucha, ławki, czegokolwiek. W razie wywrotki twój drogocenny sprzęt nie odpłynie w nieznane z prądem rzeki.

Co fotografować

// Varanasi, Ganges, fot. Piotr Trybalski

Przede wszystkim miej świadomość, że wszelkie jednostki pływające są zazwyczaj małe, ciasne i z perspektywy pokładu mało fotogeniczne. Dlatego używaj szerokokątnych obiektywów. Codzienność na jachcie to ciekawy temat, zwłaszcza, że dłuższe przebywanie na małej powierzchni sprawia, że ludzie bardziej obojętnie do siebie podchodzą- masz szansę na swobodne fotografowanie ich naturalnych zachowań. Zawsze staraj się tworzyć kontekst pomiędzy jednostką, którą podróżujesz a otoczeniem. Płynąc rzeką wijącą się przez las masz pełne pole do popisu – drzewa, zarośla, kładki, ludzie na brzegu. Ciasne kadry z niekonwencjonalnym kadrowaniem mogą być tu kluczem do sukcesu.

Related posts:

1. Jak fotografować w niskich temperaturach?
2. Jak fotografować na rowerze?
3. Jak nosić aparat i nie zostać kaleką?

• Dziwnym, niezrozumiałym działaniem sprzętu
• Kondensacją pary wodnej
• Szybką utratą energii przez baterie
• Problemami w sprawnym operowaniu sprzętem z dłońmi w rękawiczkach
• Zmniejszoną odpornością plastikowych elementów sprzętu na uszkodzenia mechaniczne

Mróz – co się dzieje ze sprzętem?

Po pierwsze nie zabieraj na mróz kart pamięci, fotobanku wypełnionych danymi, których nie zgrałeś do komputera, na CD, DVD etc. Nie wiesz jak zachowa się twój sprzęt – może np. ulec trwałemu uszkodzeniu. Po co więc ryzykować? Po drugie, kiedy już fotografujesz na mrozie nie zapełniaj wspomnianych maksymalną ilością danych – z resztą to uniwersalna zasada pracy w każdych warunkach. Karty „padają” najczęściej wówczas gdy są w całości wypełnione danymi.

// Okolice Kasprowego Wierchu zimą

Niskie temperatury mają podwójnie szkodliwe działanie dla sprzętu fotograficznego. Mróz opóźnia działanie elektroniki – wyświetlacze wolniej pokazują dane – albo nie pokazują ich w ogóle -  baterie szybko tracą energię, a auto fokus jest wolniejszy niż w normalnych warunkach. I nie ma na to rady. Weź pod uwagę, że starsze aparaty mogą na mrozie przestać „trzymać czasy” zazwyczaj będą prześwietlać zdjęcia w wyniku dłuższego działania migawki. Sprawdź to przed wykonaniem ważnych zdjęć.

Zwykłe kompakty zazwyczaj wysiadają w temperaturze minus 5 st C. Lustrzanka jest w stanie funkcjonować dłużej, zakładając że znajdziesz sposób na uchodzącą z baterii energię. A ten jest dość banalny. Wybierając się na fotografowanie w czasie mrozu powinieneś mieć przynajmniej dwa komplety baterii. Jeden w aparacie zaś drugi w kieszeni, blisko ciała. Gdy pierwszy komplet wyczerpie się – włóż drugi, a wyczerpany umieść w ciepłym miejscu. Gwarantuje, że gdy drugi się wyczerpie – pierwszy będzie ponownie sprawny. Takiej zamiany można dokonywać nawet kilka razy. Im nowsza bateria tym łatwiej „odzyskasz” uciekającą na mrozie energię. Jeżeli z twoich obliczeń wynika, że powinieneś zabrać w plener  X baterii – weź poprawkę na mróz i zabierz dwa razy więcej. Ze wszystkich typów baterii i akumulatorów baterie alkaliczne są najmniej odporne na niskie temperatury.

Oszczędzaj na mrozie energię na ile to możliwe. Nie przeglądaj zdjęć i wyłączaj aparat jeżeli go nie używasz. Wyłącz funkcję live view (podgląd zdjęć w czasie fotografowania) i funkcję wyświetlania zdjęcia na ekranie po naciśnięciu migawki. Staraj się też nie umieszczać aparatu pod kurtką, ogrzewać go. Wilgotne powietrze z twojego parującego ciała może przynieść więcej szkody niż mróz. Jeżeli nie fotografujesz – włóż sprzęt do plecaka czy torby. Pamiętaj aby nie pakować zasypanego śniegiem. Gdy śnieg się roztopi może zaszkodzić. Przetrzyj obudowę szmatką i dopiero wówczas pakuj do torby.

Related posts:

1. Jak fotografować na wodzie?
2. Jak fotografować na pustyni?
3. Bezpieczny pasek na szyję Camera Armor

Poza tym przyzwoity zestaw sprzętu dla podwodnego fotografa to wydatek minimum kilkunastu tysięcy złotych. I mamy gotową odpowiedź dlaczego tak mało dobrych, podwodnych zdjęć widuje się w prasie i Internecie. Jeżeli w dalszym ciągu czytasz ten tekst oznacza, że temat potencjalnie cię interesuje. Dlatego postaram się wyjaśnić jak robić podwodne zdjęcia tak by ich jakość była zadowalająca zaś akt fotografowania nie popsuł przyjemności nurkowania. Od razu zaznaczam, że nie jest to tekst dla osób, które chcą się zająć tematem profesjonalnie.  Raczej dla ambitnych fotografów.

Przede wszystkim kurs nurkowy.

Musisz wiedzieć, że nurkowanie i fotografowanie to świetny pretekst i rewelacyjny pomysł na dalekie, interesujące podróże. Jestem przykładem “nurkowej gorączki” – zawsze, gdy planuje jakiś wyjazd jedno z pierwszych pytań, które sobie zadaje dotyczy możliwości nurkowania. Nim zostałem płetwonurkiem woda i plaża nie miała dla mnie większego znaczenia.

// Kurs nurkowy, duuuużo samozaparcia, talent i już można fotografować! Powyższe zdjęcie zrobił Darek Sepioło, jeden z najlepszych na świecie fotografów podwodnych. Samolot - Mitsubishi ZERO, Papua New Guinea

Żeby fotografować pod wodą trzeba koniecznie zdobyć uprawnienia płetwonurka. Dla zwykłego, niezbyt głębokiego (20-30 metrów) nurkowania rekreacyjnego wystarczą ci najbardziej popularne uprawnienia organizacji PADI poziom ADVANCE (wcześniej musisz skończyć kurs podstawowy PADI OWD). Planując podwodne nurkowanie musisz do perfekcji opanować utrzymywanie odpowiedniej pływalności tak, by nie mieć problemów z ?zawiśnięciem” w dowolnym miejscu toni i tym samym nie niszczyć np. rafy koralowej. Druga sprawa to umiejętność oddychania. Powinieneś zużywać mniej powietrza niż przeciętny amator nurkowania. Da ci to cenne kilka – kilkanaście minut pod wodą więcej i tym samym zwiększy szansę na udane zdjęcia. Wszystko to uda Ci się osiągnąć praktykując nurkowanie.  Odradzam zbyt wczesne zabieranie pod wodę aparatu. Z własnego doświadczenia wiem, że pierwszych 20 – 25 nurkowań było dla mnie zabawą ze sprzętem, zwracaniem uwagi na samego siebie (czy aby wszystko mam na miejscu, działa, nic  mi nie odpada), dbaniem o odpowiednie wyważenie, kontrolowaniem pływalności… Mało co widziałem dookoła. Zabieranie aparatu w takim momencie jest bezsensowne.

Sprzęt pod wodę

Cyfrowe aparaty do fotografowania można z grubsza podzielić na cztery grupy:

• podwodne aparaty jednorazowe (o nich nie będziemy się rozpisywać)
• dedykowane do fotografii podwodnej (tzw. wodoszczelne),
• małe kompakty wraz z dedykowanymi obudowami wodoszczelnymi (miękkimi lub twardymi)
• systemy fotograficznych obudów podwodnych do popularnych lustrzanek.

// Wodoszczelny Pentax Optio W80, 12 megapixeli. Raczej do snoorklowania niż nurkowania. Producent gwarantuje wodoszczelność do 5 metrów.

Zaletą pierwszych trzech grup są:

• stosunkowo niewielkie koszty (obudowa do kompaktu to wydatek od ok. 1 tys zł),
• niewielki rozmiar,
• łatwość transportowania.

Wadą:

• słaba jakość zdjęć, w przypadku jednorazówek – zupełnie nieakceptowalna.
• centralna lampa błyskowa, dająca błysk ?na wprost” – utrwalając tym samym wszystkie paprochy zawieszone w wodzie
• wąski kąt widzenia.

// Obudowa podwodna Olympus PT - 035 dla aparatów cyfrowych Olympus CAMEDIA mju - 720SW pozwala nurkować i fotografować do 40 metrów.

Related posts:

1. Silikonowa osłona body aparatu
2. Jak fotografować na wodzie?
3. Jak fotografować w krajach muzułmańskich?

Mało tu miejsca na spontaniczne zrywy i chwile uniesień. Czy warto w jakiś szczególny sposób przygotowywać się do wyjazdu fotograficznego? Co za pytanie! To konieczność. Każdy szanujący się fotograf spędza długie godziny na poszukiwaniu informacji, które pomogą mu zrobić najlepsze zdjęcia. Manną z nieba jest tu Internet, w którym znaleźć można w zasadzie większość potrzebnych do zaplanowania wyjazdów fotograficznych informacji. Wyjazd bez odpowiedniego przygotowania mija się z celem. Szkoda czasu i pieniędzy na improwizowanie. Od czego zacząć? Od miejsca. Trzeba sobie odpowiedzieć na pytania: dokąd jedziemy, co tam chcemy fotografować, jak będziemy pracować. A może nie wiemy co warte jest uwagi i szukamy podpowiedzi? Odpowiedzi na te pytania trzeba znaleźć jeszcze przed wyjazdem robiąc odpowiedni research czyli wyszukiwanie informacji.

Nie improwizuj
Dobry research powinien pozwolić ci bez szczególnego zachodu odnaleźć się w nowym miejscu. Musisz odpowiedzieć sobie na pytania: na jakie problemy mogę tam się natknąć (np. kraj muzułmański i fotografowanie kobiet w burkach, wysoka przestępczość – kieszonkowcy, duże zanieczyszczenie powietrza albo częste i obfite opady), co może wpłynąć na sam proces fotografowania (np. kiedy zamykane są muzea, kościoły, które dni są wolne od pracy, kiedy odbywają się ciekawe z punktu widzenia zdjęć imprezy czy uroczystości, w których miejsca nie wolno fotografować i trzeba zdobyć wcześniejsze pozwolenia, jak wysokie są budynki i wąskie ulice – kiedy ?ucieka” z nich światło, o której godzinie wschodzi i zachodzi słońce) i w końcu dowiedzieć się też gdzie znajdują się miejsce – punkty przydatne dla uzyskania odpowiednich kadrów (miejsca widokowe, tarasy restauracji, z których rozpościera się odpowiedni widok, wzgórza etc). Przed wyjazdem trzeba też rozpracować sposoby jakimi będziesz się poruszał. Tramwaj? Autobus? Taksówka? Ile kosztują, gdzie docierają, jak szybko?

Szukamy informacji czyli co fotografować, kiedy i jak jechać – zaglądnij:

• http://images.google.pl
• http://www.panoramio.com
• http://flickr.com/explore/
• http://virtualtourist.com/
• http://nationalgeographic.com
• http://tripadvisor.com
• http://earthcalendar.net/
• http://www.festivalpig.com
• http://www.booking.com/
• http://momondo.com
• http://www.worldclimate.com

Masz swoje typy? Skomentuj ten wpis, stwórzmy bazę najlepszych stron, pomocnych przy planowaniu wyjazdu fotograficznego

Jak w supermarkecie
Koniecznie musisz zrobić listę miejsc, które planujesz odwiedzić z mniej więcej zaplanowanym czasem i sposobami dotarcia – najlepiej w postaci dziennej rozpiski z wyszczególnionymi miejscami. Dobry research wiąże się z przygotowaniem kosztorysu. Musisz zawczasu wiedzieć ile będzie kosztowało fotografowanie. Przypomina ci robienie sprawunków w hipermarkecie? W gruncie rzeczy masz rację. Pominąwszy fakt, że fotografowanie jest znacznie ciekawsze także i tutaj masz miejsca, towary (zdjęcia) i nadrzędny cel – wrócić do domu ze sprawunkami nie pominąwszy po drodze niczego interesującego. To niezbędne działania, których celem jest przede wszystkim wyeliminowanie problemów przed,  a nie główkowanie w momencie gdy cię zaskoczą. Tak przygotowany, po dotarciu na miejsce będziesz czuł się znacznie pewniej i łatwiej przyjdzie ci reagować na niespodziewane zdarzenia, które mogą się wydarzyć.

Trasa, miejsca, czas
Warto zaopatrzyć się w rewelacyjną książkę ?Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary” (1 000 stron, ponad 3 tysiące imprez, amerykańskiego wydawnictwa Omnigraphics, Inc.), opisującą detalicznie – z datami, godzinami, miejscami -  chyba wszystkie imprezy i festiwale na całym świecie. Dojechawszy na miejsce nie możesz marnować energii na rozwiązywanie problemów, które można było załatwić wcześniej. Cały czas powinieneś przeznaczyć na fotografowanie.

Planując wyjazd fotograficzny, którego misją jest np. ilustracja miejscowych atrakcji na potrzeby katalogu, artykułu czy galerii internetowej musisz koniecznie stworzyć dokładną ich listę wraz z precyzyjną trasą poruszania się pomiędzy nimi (najlepiej zaszczyć to na papierowej mapie lub wrzucić miejsca na elektroniczną mapę w twoim palmtopie czy smartfonie). Bezwzględnie przydatne do takich zadań fotograficznych są przewodniki turystyczne – najlepiej te ilustrowane. Dzięki nim możesz się dowiedzieć jak wyglądać będzie fotografowana rzecz czy miejsce i tym samym wcześniej zastanowić się nad sposobem fotografowania. Nie mniej ważne jest odpowiednie zaplanowanie noclegu. Najlepiej w miejscu, z którego blisko będzie do centrum twoich zainteresowań. Da ci to możliwość robienia zdjęć o zmroku, wczesnym świtem – bez potrzeby marnowania czasu na przejazdy i zarywania snu. W przypadku nieprzewidywalnych zdarzeń masz też szansę wrócić do hotelu po zapasowy sprzęt, dodatkowe akcesoria. Tę zasadę z powodzeniem stosował Ryszard Kapuściński – zawsze starał się przebywać w centrum wydarzeń. Często w niewygodzie, czasem w niezbyt bezpiecznej okolicy ale zawsze blisko. Warto się nad tym zastanowić i czasem poświęcić bardziej komfortowe miejsc na rzecz położonego w bardziej strategicznym punkcie.

Related posts:

1. Warsztaty “Fotografowanie w podróży”, 19 czerwca 2010, Warszawa
2. Fotografowanie w podróży – warsztaty w Zakopanem, I edycja
3. Pora dnia – kiedy fotografować?

Krąży sporo mitów i nieprawdziwych historii tłumaczących dlaczego fotografowanie ludzi w krajach muzułmańskich jest tak problematyczne. I chociaż uważam, że w każdym miejscu daje się fotografować – wystarczy znaleźć odpowiedni klucz – przyznaje, że w muzułmanie są pod tym względem szczególni.

Dlaczego muzułmanie nie lubią być fotografowani? Nie chodzi tu o kradzież duszy, jak to się ma w niektórych krajach afrykańskich, ale o dwa inne, dość istotne powody. Warto je poznać i zrozumieć unikając tym samym niemiłych sytuacji, które mogą się przydarzyć gdy w dajmy na to Iranie podniesiesz do oczu aparat i usłyszysz wrzask ?haraam” (zakazane, nie można).

Wszelkie obrazy, figury, rzeźby mają dla muzułman znaczenie religijne. Stąd każda próba zapisania czyjegoś wizerunku (żywej istoty) na zdjęciu jest analogiczna z próbą ?uświęcenia” go czyli krokiem w kierunku bałwochwalstwa. Żywych się nie uwiecznia w postaci obrazów czy rzeźb – chyba, że faktycznie są w jakiś sposób święci.  To pierwszy i najważniejszy powód, dla którego fotografowanie – niezależnie od płci osoby fotografowanej  – może być przez bardziej religijnych muzułman dość nerwowo odebrane.

// Portrety pieknych muzułmanek z Mali w Afryce Zachodniej uda się zrobić jeżeli będą w pojedynkę lub w grupie innych kobiet. Ciężko zrobić portret Tuaregowi - ci w przeciwieństwie do swoich kobiet zakrywają twarze zazwyczaj niebieskimi chustami.

Seksowne obrazki?
Drugi powód – nie mniej ważny – to fakt, że muzułmanie nie myślą – przynajmniej w teorii – o nikim w kontekście seksualnym. A zdjęcie pięknej, muzułmańskiej kobiety może takie skojarzenia i myśli wywoływać. I to jest przyczyna, dla której fotografując muzułmańską kobietę można zostać poturbowanym -  i to  nie tylko przez jej męża ale przez każdego, religijnego muzułmanina.  Nie pomogą tu tłumaczenia, że dla ciebie fotografowana dama nie jest obiektem seksualnego zainteresowania. Bo na pewno pokażesz komuś zdjęcie i ten ktoś może tak pomyśleć. Nie ma gwarancji co się stanie ze zdjęciem – lepiej więc zareagować prewencyjnie.

// Dezaprobata czy forma gry? Zaraz po tym zdecydowanym zakazie fotografowania rozległ się śmiech... Egipt, Dahab.

Related posts:

1. Jak fotografować ludzi?
2. Pora dnia – kiedy fotografować?
3. Jak zapisać na zdjęciu kierunki świata?

Kilka lat temu, wraz z przyjaciółką – dziennikarką pojechaliśmy do Holandii. Cel  – przygotowanie materiału o holenderskich serach. A trzeba wiedzieć, że w temacie serów jest co robić w Holandii. Mały kraj, małe miasta, niezależność, piękna pogoda – miałem warunki idealne. Po czwartym dniu tułania się po serowych targach w cudownej urody małych miasteczkach poczułem, że jakoś dziwnie bolą mnie plecy. Wprawdzie byłem przyzwyczajony do dźwigania ponad 15 kg plecaka ze sprzętem ale ból narastał i w pewnym momencie przestało być to zabawne.

Robiłem coraz więcej przerw, schylałem się częściej – niby to zawiązać buty – przysiadałem. Nie chciałem ani pogodzić się z faktem, że nie domagam ani też przyznać się przed moją współpracowniczką, że coś jest ze mną nie w porządku. Przełomowa była chwila, gdy w jednym z miasteczek przechodziliśmy obok sklepowej wystawy i zobaczyłem odbicie swoje skromnej osoby, z twarzą wykrzywioną grymasem bólu ale – co najważniejsze – z wielkim aparatem zawieszonym na szyi. I doznałem olśnienia. Uświadomiłem sobie, że to już piaty dzień, kiedy na karku mam zawieszone jakieś 3 kg, na niezbyt szerokim pasku, dyndające, podskakujące przy każdym moim kroku. Okazało się, że uciska paska na szyjna partię kręgosłupa był sprawcą całego zamieszania.

//System prawie jak w wojsku. Komplet pas + szelki (Lowepro produkuje szelki w dwóch typach - lżejsze i bardziej podobne do kamizelki) pozwala na zamontowanie w zasadzie kompletnego systemu za pomocą pojedynczych pokrowców na poszczególne elementy. Kosztowne, no i fotografowanie bardziej przypomina akcje wojskową.

Zazwyczaj nie noszę tak aparatu ale specyfika pracy w czasie tego wyjazdy sprawiła, że częściej wieszałem sprzęt – jak nie ubliżając zwykły turysta – po prostu na szyi. Jaki z tego morał? Lepiej nie wieszaj aparatu na szyi – zwłaszcza, gdy jest to ciężka lustrzanka z ciężkim obiektywem, a w planach masz wielogodzinne fotografowanie. Efektem może być ból głowy, kręgosłupa, nawet częściowy brak czucia w niektórych partiach ciała i nerwobóle.

Lepiej założyć aparat w poprzek ciała tak, że body znajduje się pod prawą lub lewą pachą. Wymaga to dłuższego paska  – zwłaszcza, gdy fotografuje się ubranym np. w kurtkę zimową – ale daje gwarancję komfortu. Jest jeszcze jedna zaleta takiego rozwiązania. Aparat zawieszony w taki sposób, przesunięty mocno pod ramie, a nawet odrobinę do tyłu jest mało widoczny. Dodaje to fotografującemu anonimowości.

Related posts:

1. Bezpieczny pasek na szyję Camera Armor
2. CarrySafe 100 – czyli jak nie dać sobie ukraść aparatu
3. Jak fotografować w niskich temperaturach?

Ulica jest żywą tkanką każdego miasta. Dzieje się znacznie więcej niż może uchwycić oko fotografującego. Najlepsze sceny uliczne zapisane są w kadrach i odkrywane przez fotografów dopiero w ciemni – na ekranie monitora. Im mniej takich scen znajdziesz post factum a więcej zauważysz na ulicy tym lepiej dla ciebie. Oznacza to, że kończysz właśnie z ?robieniem zdjęć”, a rozpoczynasz wspaniałą przygodę, nazywaną fotografowaniem.

//Nim powstało to zdjęcie cztery razy nacisnąłem spust migawki. W pierwszej kolejności zauważyłem zwierza za szybą, a dopiero potem chłopca. Wychodził z samochodu popijając sok z butelki. Czekałem aż pojawi się centralnie, ?atakowany? (to skunks?) przez zwierzaka. (Jordania, Kerak)

Czym jest fotografia uliczna (street photography)? Ciężko zdefiniować. Bo tak naprawdę wszystko zależy od tego co zobaczy fotograf. Jest więc i reportażem i portretem i może być fotografią architektury. Elementem łączącym wszystkie zdjęcia uliczne jest  ulotność zapisanych obrazów. Czy fotografię uliczną wykonuje się wyłącznie na ulicach? Nie. Słowo ?ulica” jest tu pewnego rodzaju wytrychem. Tak naprawdę chodzi o fakt zderzenia otaczającej nas, niezmiennej, publicznej rzeczywistości (budynki, ulice, plaże, place, dworce etc) ze scenami, które rysuje tzw. życie – ludzkim zachowaniem czy wyglądem. Zarówno pojedynczych osób jak i tłumu. Fotografią uliczną może być też obraz pozbawiony ludzkiego czynnika. Wszystko zależy od umiejętności obserwacji fotografującego.

Bądź blisko ludzi
Fotograf uliczny jest blisko ludzi. Nie wstydzi się, nie peszy, nie zastanawia się i nie kalkuluje tylko wyciąga aparat i fotografuje. Szerokie kadry (optymalna ogniskowa to od 24 mm do 35 mm lub 50 mm, szerzej będzie nienaturalnie, odradzam używanie tak popularnych dziś ogniskowych 18, 20 mm), dynamiczne ujęcia albo zamrożone, prawie surrealistyczne – ujęcia ulotnej chwili, widzianej tylko wtedy, tylko tam i tylko oczami fotografa. Mnóstwo osób próbuje uprawiać fotografię uliczną… teleobiektywem. To całkowita porażka. Z dystansu można jedynie podglądać.

//To zdjęcie powstało bardzo szybko. Przechodziłem obok sklepu i zauważyłem dość zażartą dyskusję sprzedawcy z klientką. Nie rozumiałem ani słowa ale czułem, że coś może się wydarzyć. ?Dwie baterie, paluszki ? poproszę? ? może właśnie tak? Nie mam pojęcia co mówiła kobieta. Nie mniej jednak wymiar fotografii i to dość drastyczne zestawienie wywołują uśmiech na twarzy. Przynajmniej na mojej. (Hongkong)

Zazwyczaj na ulicy nikt nie zwraca na fotografa uwagi. Istnieje niepisane przyzwolenie na fotografowanie w miejscach publicznych, obojętność na innych ludzi i tym samym twoją osobę, przyklejoną do wizjera aparatu.

//Ludowe festyny to świetne miejsca do uprawiania fotografii ulicznej. Gdy zobaczyłem ten kadr bardzo szybko zorientowałem się jak rewelacyjnie współgra ze sobą sakralny świat zamknięty w świętych obrazkach z rzeczywistością, która w postaci kobiety z dzieckiem na ręku pojawiła się, oświetlona, gdzieś za straganem. (Polska, Bukowina Tatrzańska)

Related posts:

1. Warsztaty “Sztuka fotografowania ludzi” 12 czerwca 2010, Warszawa
2. Pora dnia – kiedy fotografować?
3. Jak zapisać na zdjęciu kierunki świata?

Ludzie boją się też o swoje dobro – w końcu nie wiadomo do czego zdjęcia zostaną wykorzystane. Tak czy inaczej fotografować ludzi nie jest łatwo, chociaż warto. Ludzie to najwierniejszy obiekt, dający zdjęciu coś czego nie jest w stanie zaoferować żaden nawet najpiękniejszy pejzaż. Życie i historię. Nie ma bowiem ludzi bez jakiś historii i tym samym fotografii jej pozbawionej. Są tylko fotograficy, którzy zapomnieli o nią zapytać.

Nie przeszkadzaj sobie w pracy
Jak więc fotografować ludzi? Nie ma na to gotowej recepty, są sposoby, które sprawdzają się w mniejszym lub większym stopniu. Paradoksalnie największym problemem jest sam fotograf, który swoim zachowaniem, wyglądem, nonszalancją może popsuć każdy akt fotograficzny. Podstawą fotografii ludzi jest szczerość i uczciwość intencji. Na początku sam zadaj sobie pytanie po co chcesz sfotografować daną osobę. Nie skradaj się więc jak złodziej ale też nie wchodź nikomu ?z butami” do domu. Twój pytający wzrok, skinienie, wskazanie aparatu i często nieme przyzwolenie to przepustka, pozwalająca na przyciśnięcie spustu migawki.

// Zaczęło się zupełnie niewinnie. Kiedy w czasie rejsu po Nigrze zatrzymaliśmy się w niewielkiej wiosce zostałem poproszony o... tabletkę APAP-u. Zbiegiem okoliczności miałem ze sobą całą prawie fiolkę. Od słowa do słowa i już fotografowałem tę muzułmańską kobietę z plemienia Fulani.

[exif="mali001.jpg"]

Warto zapamiętać:

• Bądź blisko, teleobiektyw nie służy do portretów
• Uśmiechaj się, nawet wtedy gdy patrzysz w czyjąś rozwścieczona twarz
• Pytaj o zgodę
• Rozmawiaj, spróbuj chociaż odrobinę poznać fotografowaną osobę
• Jeżeli planujesz publikację – przygotuj się do tego (tutaj i tutaj dowiesz się jak)

Fotografując ludzi musisz zdać sobie sprawę z pewnego mechanizmu, który rządzi fotografowanymi. Niezależnie od szerokości geograficznej  w gruncie rzeczy wszyscy jesteśmy próżni, lubimy ładnie wyglądać i mile nas łechcze to, że ktoś inny się nami interesuje. Jedni to okazują i lubią być fotografowani,  drudzy udają, że tak nie jest. To podstawa, która pozwala fotografować kogo chcesz, gdzie chcesz i kiedy chcesz. Niestety, ludzie mają kompleksy i czasem wydaje im się, że chcesz właśnie te wady – widoczne lub nie – ująć na fotografii. Musisz więc umieć przekonać, że to nie wady, a zalety. Kluczem do sukcesu jest twoje zainteresowanie fotografowanym człowiekiem.

Po pierwsze zainteresowanie
Zazwyczaj biały człowiek, dobrze ubrany wywołuje na ubogim mieszkańcu dajmy na to Wietnamu wrażenie zadufanego, ?nadzianego” pana, który z wyższością przygląda się ?trzeciemu światu”, czując dumę ze swojego posiadania. Wiem, przesadzam odrobinę. Nie mniej jednak aby zatrzeć wszelkie różnice pomiędzy tobą a fotografowanym człowiekiem okaż mu zainteresowanie.  Zainteresuj się jego pracą, tym jak struga kijek, jak rozkłada do suszenia zboże, co czyta albo na co czeka.

// Mimo, że zdjęcie to zrobiłem prawie na końcu świata (Wenezuela, odnoga Orinoko - rzeka Guaniamo) sytuacja była mi całkiem bliska. Kobieta podróżowała z dwójką swoich dzieci do męża, pracującego w którymś z miast. Za nią było wiele godzin drogi, przed nią kilka przepraw przez rwące rzeki i jeszcze szmat czasu.

Related posts:

1. Jak fotografować w krajach muzułmańskich?
2. Pora dnia – kiedy fotografować?
3. Jak fotografować o zmroku?